Ook bij ondernemers forse barst in blazoen VVD

Gepubliceerd: 12-11-2012

Flinke verslechtering aantrekkelijkheid ondernemen sinds bekendmaking akkoord
 
De aanvankelijke tevredenheid bij ondernemend Nederland over de verkiezingsuitslag lijkt grotendeels weggeëbd. Minder dan de helft (45%) van de ondernemers is tevreden met het regeerakkoord, een grotere groep (51%) is ontevreden. Vooral met de VVD wordt afgerekend: hoewel de VVD de grootste zou blijven onder ondernemers als er vandaag verkiezingen zouden worden gehouden, keert een aanzienlijk deel de liberalen de rug toe. Dat blijkt uit het derde Ondernemerspeil, een door TNS NIPO en het Financieele Dagblad ontwikkelde index die het ‘humeur’ van ondernemend Nederland in kaart brengt. Het Ondernemerspeil bestaat uit de bedrijfsvoeringindex en ondernemingsklimaatindex. Beide indices zakken verder in: van respectievelijk -41 naar -53 en -41 naar -46. Het gemiddelde rapportcijfer voor de aantrekkelijkheid om te ondernemen bedraagt een schamele 5,2 (een maand eerder was dat een 5,5).

Ondernemers die het bereikte akkoord positief uitleggen stellen dat het aantreden van het nieuwe kabinet voor duidelijkheid heeft gezorgd, maar overall leidt dit zeker niet tot een positiever klimaat voor ondernemers. Integendeel. De aantrekkelijkheid van het ondernemen scoorde in september en oktober al een nipte onvoldoende (5,6), maar is in november duidelijk gedaald naar een onvoldoende (5,2). De belangrijkste reden die men noemt voor de verwachte verslechtering zijn de maatregelen van het nieuwe kabinet en de voorgenomen bezuinigingen. Toch ziet niet iedereen de verkiezingsuitslag zo somber in, de belangrijkste reden waarom men (24% van de ondernemers) verwacht dat het de komende zes maanden beter zal gaan is evenzeer het nieuwe kabinet. Dit heeft dan vooral te maken met stabiliteit die deze nieuwe regering biedt na een periode van maanden onduidelijkheid.

1 | Waarom verwacht u dat de economische situatie de komende zes maanden verbetert of verslechtert?
 

 
 
Reacties waarom het verbetert                                    Reacties waarom het verslechtert     

Vooral negatiever over bedrijfsvoering
Ondernemend Nederland is vooral negatiever over de werkelijke bedrijfsvoering (de bedrijfsvoeringsindex): deze is gedaald met twaalf punten (van -41 naar -53) ten opzichte van de maanden september en oktober. De ondernemingsklimaatindex - het algemene gevoel van ondernemers over het klimaat - is licht gedaald (van -41 naar -46).
 
De daling in de bedrijfsvoeringindex wordt vooral veroorzaakt door dalingen in de afzetmogelijkheden, verkoopprijzen en offertes die ondernemers verwachten uit te mogen brengen. Aan de uitgavenkant zijn bedrijven juist iets minder negatief dan een maand geleden: over inkoopprijzen, personeelskosten en huurprijzen is men positiever gestemd voor de komende zes maanden dan in oktober.

 2 | Verwachting ten aanzien van verschillende onderdelen voor de komende zes maanden. De index is de verhouding van het aantal ondernemers dat verwacht dat het toeneemt minus afneemt.


Hoewel alle branches overall negatiever zijn dan vorige maand, is met name de transport- en communicatiebranche een stuk negatiever. Als rapportcijfer voor de aantrekkelijkheid van ondernemen geven zij op dit moment een 4,3 (ten opzichte van een 5,4 in oktober). Met een daling in de bestedingen en terugloop van de handel voelt deze branche als eerste de klappen. Daarnaast is ook de industriesector duidelijk negatiever: zij scoort nu een 5,0 (ten opzichte van een 5,6 in oktober).

 
3 | Rapportcijfers ondernemingsklimaat per branche





 Enthousiasme over verkiezingsuitslag danig geluwd
Ondernemend Nederland toonde zich begin oktober over het algemeen tevreden met de verkiezingsuitslag van 12 september, en dan in het bijzonder over de goede uitslag van de VVD. Daarnaast hoopte men op een snelle formatie (met alleen VVD en PvdA, dus zonder tussenkomst van D66 of CDA), met als resultaat een daadkrachtig kabinet dat de vier jaar zou volmaken. ‘Actie is nodig!’, motiveerde een ondernemer zijn of haar mening waarom de verkiezingsuitslag goed nieuws voor Nederland zou zijn.
 
Verontwaardiging bij ondernemend Nederland over regeerakkoord…
Ondernemers zijn vaker ontevreden (51%) dan tevreden (45%) met het bereikte akkoord. Hoewel Nederlandse ondernemers aanmerkelijk minder negatief dan burgers zijn, laten ze zich in hun teleurstelling grotendeels door dezelfde soort zaken leiden. Het inkomensafhankelijk maken van de zorgkostenpremie en de beperking van de hypotheekrenteaftrek zijn de hoofdredenen waarom men ontevreden is. Er is ook veel kritiek op de ingezette ‘nivellering’ en het idee dat ‘hardwerkend Nederland wordt gepakt’.
 
Net als van de burgers krijgt ook van ondernemend Nederland vooral de VVD de volle laag. Maar liefst de helft (49%) van de ondervraagde ondernemers geeft aan op 12 september op de VVD te hebben gestemd. De VVD zou, als er vandaag verkiezingen zouden worden gehouden, nog steeds met afstand de grootste blijven onder ondernemers (30%), maar de aanhang is fors afgenomen. Men loopt vooral weg naar de PVV (8%), D66 (8%) en het CDA (6%).
 
Ondernemers die de VVD de rug toekeren, laten in hun commentaar weinig aan de verbeelding over:
 
'VVD is geen partij meer voor het MKB!’ (naar PVV)
 
'Regeerakkoord van niets! We zijn bedonderd!’ (naar SP)

'Onwaarheden na de verkiezing, middeninkomens en MKB wordt de nek omgedraaid’ (naar D66)
 
'Er is een slecht regeerakkoord gesloten. Vooral de zorgpremie en het schrappen van de versoepeling van het ontslagrecht zijn negatief’ (naar D66)
 
'De VVD houdt zich op een aantal punten niet aan hun verkiezingsbelofte. Daarnaast neemt zij nu een aantal maatregelen die niet passen bij de partij / achterban ( hypotheekaftrek /nivellering zorgbijdrage)’ (naar CDA)
 
'De VVD heeft voor de eerste keer in haar bestaan blijk gegeven net zo onbetrouwbaar te zijn als de overige partijen, bovendien heeft ze de kiezer met huid en haar overgeleverd aan de PVDA met zijn ongekende nivellering. Kortom alles waar de VVD voor stond is losgelaten’ (naar D66)
 
'VVD heeft ons ondernemers bedrogen, de angel is uit het ondernemen genomen en het moreel onder personeel zal alleen maar verslechteren omdat men niet meer goed beloond wordt voor extra inzet’ (naar PVV)
 
..maar een grote minderheid is toch ook wel tevreden
Toch is het niet alleen maar onvrede troef. Het meest tevreden over het regeerakkoord zijn ondernemers die PvdA (84%) en D66 (60%) stemden, het minst tevreden zijn ondernemers die CDA (34%), SP (24%) en PVV (2%) stemden. Ondernemers die VVD stemden scoren echter gemiddeld: 51% is ontevreden, maar toch nog 47% is tevreden.
 
Tevreden ondernemers tonen zich vooral begripvol over het feit dat bezuinigingen ‘impliceren dat iedereen moet inleveren’, en dat er ‘maatregelen genomen moeten worden’. Men is blij dat er nu ‘duidelijkheid’ is en vindt het ‘redelijk’ dat zowel VVD  als PvdA ‘compromissen moeten sluiten’. Rode draad: ‘positief dat er iets gebeurt’.
 
4 | Waarom bent u tevreden/ ontevreden over het regeerakkoord?



 Toelichting waarom tevreden over akkoord            Toelichting waarom ontevreden over akkoord 


Opvallend genoeg ontlopen ondernemers die VVD en PvdA stemden elkaar weinig op de vraag of de partij van voorkeur voldoende uit de onderhandelingen heeft gesleept. Terwijl burgers die VVD stemden duidelijk vinden dat de liberalen veel te weinig uit de onderhandelingen hebben gehaald en burgers die PvdA stemden het onderhandelingsresultaat zeer bevredigend vinden, is dat onderscheid bij ondernemers veel minder groot. Zowel VVD-stemmende als PvdA-stemmende ondernemers geven ongeveer even vaak aan dat de partij van voorkeur er ‘voldoende’ of ‘onvoldoende’ uit heeft gehaald.
 
Ik denk dat dit maximaal haalbare was, in ieder geval gebeurt er nu iets, kop op en voorwaarts!’ (ondernemer die PvdA stemde)
 
'Het blijven compromissen. Sometimes you win, sometimes you lose. Over het algemeen tevreden, behalve hypotheekrenteaftrek en verhoging ziektekostenverzekering zijn niet des-VVD’s’ (ondernemer die VVD stemde)
 

Afzonderlijke maatregelen Rutte II redelijk tot goed gewaardeerd
Alle onrust over het regeerakkoord ten spijt: ondernemend Nederland is redelijk tot goed te spreken over de genomen maatregelen van Rutte II die vooral voor het bedrijfsleven van belang zijn. Maatregelen die de handen op elkaar krijgen, zijn het streven om een ondernemer in 2017 alle vergunningen digitaal te kunnen regelen (88% eens), de komst van een bankierseed met sancties bij overtreding (87% eens) en het opnieuw verwerpen van de kilometerheffing (80% eens).
Maatregelen die per saldo vooral tegenstanders kennen, zijn het aanpassen van de ontslagvergoeding tot maximaal een half maandsalaris per dienstjaar (45% eens, 48% oneens), het omhoog gaan van de WW-premie en het verplicht betalen van een scholingsbudget bij ontslag (38% eens, 53% oneens) en het instellen van een quotum van 5% voor in dienst nemen van arbeidsgehandicapten (36%eens, 56% oneens). Meest impopulair is de maatregel dat alleen nog het UWV over de ontslagtoets gaat (32% eens, 57% oneens).

5 | Draagvlak voor maatregelen Rutte II



Aanhangers ‘Paarse’ partijen te spreken over motto ‘Bruggen slaan’
Alle woordgrapjes over het motto van het kabinet Rutte II (‘Bruggen slaan’ ) ten spijt: ruim de helft van de ondernemers (53%) vindt dit een goed motto, een derde (34%) is niet te spreken over het motto. Het verschil in stemgedrag is evident: ondernemers die PvdA (82%) en VVD (59%) stemden zijn positief over dit motto, net als ondernemers die D66 stemden (74%). Ondernemers die CDA en PVV stemden, vinden het motto relatief vaak slecht (respectievelijk 71% en 70%).
 
Onderzoeksverantwoording
Project: G4555.

Het onderzoek is uitgevoerd middels de CAWI-methode (online). De online steekproef is getrokken in TNS NIPO Businessbase, het panel voor Nederlandse bedrijven. In totaal werden 4.000 beslissingsbevoegden uitgenodigd.
 
Aan het onderzoek werkten in totaal 933 vertegenwoordigers van bedrijven mee.
 
De resultaten zijn herwogen op arbeidsvolume (verdeling van het aantal werknemers binnen de Nederlandse bedrijvenpopulatie) en branche.
 
Veldwerkperiode: 31 oktober t/m 4 november 2012. In dezelfde periode zijn soortgelijke vragen onder Nederlandse burgers gesteld, zodat de uitkomsten op een aantal vragen met elkaar kunnen worden vergeleken.

Voor meer informatie neem contact op met Peter Kanne: 020 - 5225 924 of
Tim de Beer: 020 - 5225 399