In het FD, 31 december 2012: FD-lezer is overtuigd liberaal, maar wil wel dat de overheid in actie k

Gepubliceerd: 03-01-2013

Door: Peter Kanne

De redactie van deze krant vroeg me een profiel te schetsen van de FD-lezer aan de hand van zo’n 150 FD.nl-peilingen uit 2012. De lezerspeiling in de krant en op fd.nl is weliswaar open voor iedereen, dus niet representatief voor welke groep dan ook. Maar – zo was de verwachting – ze zouden wel een ‘bepaald beeld van de FD-lezer’ geven. Deze opiniepeiler werd gevraagd de peilingen op serieuze toon maar met een knipoog te duiden. Het is een beetje als een architect vragen een hotel te bouwen van legostenen: het mag speels maar je moet er wel echt in kunnen wonen. Gelukkig ben ik niet zo zuiver in de leer dat ik nee zei, want een ‘bepaald beeld’ van de FD-lezer – u dus – rijst daadwerkelijk op. Bovendien geeft het een aardige indruk van de belangrijke thema’s en trends volgens FD-lezers.
  
Liberaal
De FD-lezer blijkt in de eerste plaats een economische liberaal in hart en nieren: hij wil dat de markt zijn werk doet zonder al te veel inmenging van de staat. Als in de lezerspeiling wordt gevraagd of de overheid de bouwsector of NedCar moet redden, antwoordt de FD-lezer massaal: ‘nee, laat de markt zijn werk doen’. En als het aankomt op mobiliteit, kiest de FD-lezer onomwonden voor asfalt boven milieu en een hoge maximumsnelheid.
Maar het (neo-) liberalisme mag niet ten koste van alles prevaleren. Dus pas op met het versoepelen van het ontslagrecht, handhaaf de koopkracht en met de verhoging van btw zal de economie verder vastlopen. Deze gedachten lijken niet per se voort te komen uit altruïsme, maar eerder uit rationeel marktdenken en welbegrepen eigenbelang.
Uit een onderzoek dat TNS NIPO in opdracht van het FD in april dit jaar uitvoerde onder 1700 ondernemers bleek ook al dat een meerderheid de voorkeur gaf aan ‘progressieve’ kabinetsmaatregelen zoals het bevorderen van de koopkracht, het hervormen van de woningmarkt en extra werkgelegenheid boven meer ‘klassiek rechtse’ maatregelen zoals belastingverlaging en het aanpakken van de regeldruk. 
 
Europa? Ja, want er is geen alternatief
FD-lezers zijn veelal ondernemers, bestuurders of professionals uit de financiële of zakelijke dienstverlening en van deze groepen weten we dat ze, anders dan de gemiddelde burger, eerder internationaal dan nationaal georiënteerd zijn. Ook degenen die stemden op de peiling zijn door de bank genomen kosmopolitisch ingesteld. Het wekt daarom enige verbazing als bijna de helft vindt dat Nederlanders bij vacatures voorrang dienen te krijgen boven niet-Nederlanders. Bijna een derde vindt dat we ‘met een half miljoen werklozen geen buitenlanders nodig hebben’.

Europa omarmt men tegen wil en dank. Op de vraag – begin januari – of de euro de crisis gaat overleven zegt 62% ‘ja, want er is geen alternatief’. Een Europese kredietbeoordelaar krijgt de zegen van bijna driekwart van de stemmers, en toen de Europese Commissie in juli een einde wilde maken aan criminele activiteiten in de bankensector, zoals in het Libor-schandaal, stond 82% van de stemmers daar achter.

Over de rol van de ECB bij het verstrekken van geld aan noodlijdende banken is men in maart minder enthousiast. Ruim zes op de tien zien hierin een verstorende werking van de economie, banken raken verslaafd aan het geldinfuus en het leidt onvermijdelijk tot inflatie. Waarmee de principieel liberale inborst van de FD-lezer opnieuw wordt bevestigd.
Als het gaat om het uitbreiden van bevoegdheden van Europese instituties, dan is de FD-lezer bijna net zo eurokritisch als de rest van Nederland. Slechts vier op de tien vinden het goed als ‘de EU macht krijgt over onze begroting’ en eveneens vier op de tien vinden dat het Europees parlement meer macht moet krijgen.

Tegenover Griekenland is men ongeveer even streng als de gemiddelde kiezer. Op de vraag die eind oktober werd opgeworpen of een derde steunpakket aan Griekenland onvermijdelijk is, kiest 61% voor het duidelijke antwoord ‘Nee, genoeg is genoeg’ en begin december is 55% nog steeds niet bereid een deel van de Griekse schuld kwijt te schelden .
 
Politiek: stabiliteit & daadkracht
De FD-lezer geeft de voorkeur aan voorspelbare, stabiele boven ‘avontuurlijke’ politiek. Uit het TNS NIPO/FD-ondernemersonderzoek uit april naar voren dat ondernemers zeer kritisch stonden tegenover het eerste kabinet Rutte. Ze vonden dat het VVD-CDA-kabinet daadkracht en langetermijnvisie miste. Het kabinet werd in hun ogen geremd door de gedoogconstructie met de PVV. Maar toen de FD-peiling ten tijde van de Catshuis-onderhandelingen de stelling ‘het kabinet-Rutte I moet uit zijn lijden worden verlost’ voorlegde, onderschreef slechts een derde dit. Ruim de helft vond dat ‘we ons geen uitstel kunnen veroorloven’. Het kabinet viel en een ruime meerderheid vond het een slechte zaak dat de verkiezingen ‘pas in september’ waren, vooral omdat ‘het beleid nu gemaakt moet worden’.

Dat de politieke voorkeur van ondernemers vooral bij de VVD gezocht dient te worden zal niet verbazen. Voor de FD-lezers onder de ondernemers geldt dit in nog iets sterkere mate. Op ruime afstand zijn D66, PvdA en PVV populair. Begin september zagen ondernemers het liefst een middenkabinet van VVD, PvdA en CDA of anders de Kunduzcoalitie. Een maand later waren de ondernemers niet gelukkig met de goede uitslag voor de PvdA, maar zagen ze een kabinet van VVD en PvdA best zitten. Zo’n combinatie zou ‘rust, realisme en stabiliteit’ bieden.
 
Financiële somberte en Keynes
De relatieve politieke stabiliteit bracht economisch echter weinig verlichting. De FD-redactie vroeg keer op keer of het einde van de tunnel al in zicht was, en steeds was het antwoord ‘nee’. Januari: is het topjaar voor ASML een voorbode van breed herstel ? 57%: Nee. Zelfde maand: is de crisis in de eurozone voorbij? 72%: nee. Maart: is het dieptepunt van de woningmarkt in zicht? 81%: Nee. Juli: is dit een goed moment om te gaan beleggen? (De AEX stond rond de 300 en Griekenland vroeg uitstel voor het terugbetalen van de toegezegde leningen van € 237 mrd). 55%: nee.
Ook uit het Ondernemerspeil – de maandelijkse ondernemersindex van FD en TNS NIPO – blijkt dat het humeur van ondernemend Nederland almaar verslechtert. Ruim driekwart is begin deze maand negatief over het ondernemingsklimaat in Nederland. Met name in de bouw zijn de verwachtingen erg negatief. De boodschap van de ondernemers aan de politiek: ‘doe iets’.

Het lijkt in tegenspraak met de opvattingen van de door-en-door liberaal die in principe niets moet hebben van overheidsbemoeienis. Of is het zoals FD-columnist Martin Visser onlangs stelde: ‘Uiteindelijk zijn we allemaal keynesianen’?

Meer informatie?
Neem dan gerust contact op met Peter Kanne via 020 522 59 24 of peter.kanne@tns-nipo.com