Wat je thuis doet, moet je zelf weten. Of… is dat nu niet meer zo?

    De afgelopen week merk ik dat een bepaald onderwerp steeds vaker in mijn videobelgesprekken ter sprake komt: hoe lang zullen we die anderhalvemetermaatregelen nou nog moeten volhouden? En zelf denk ik het ook regelmatig: een tijdje is wel te doen, maar stel dat het nog een jaar nodig is. Ga ik dat volhouden? En hoe gaan we ervoor zorgen dat we het met z’n állen volhouden? Dat vergt een blijvende gedragsverandering en een sterk commitment van mensen aan dit nieuwe gedrag.

    Zelf denk ik dat ik het op straat slalommen tijdens het wandelen en fietsen best nog een jaar kan volhouden. Maar zo lang op afstand van mijn familie en goede vrienden blijven? Dat lijkt me ontzettend moeilijk. En deprimerend. En daar ben ik niet de enige in, zo zagen we ook in de meest recente Kantar-peiling.

    Op dit moment gaat het best goed met het houden van anderhalve meter afstand op straat, bij het boodschappen doen en bij het ontvangen van mensen thuis (lees het op afstand houden óf volledig afhouden van bezoek). Het ‘commitment’ is hoog. Maar vragen we mensen of ze de social distancing nog een jaar lang denken te kunnen volhouden, dan zien we in het onderzoek dat het commitment een stuk lager wordt. En dan met name als het gaat om het ontvangen van mensen thuis. Ook zegt 55% te denken dat hij of zij het niet nog een jaar volhoudt om familieleden en goede vrienden op anderhalve meter afstand te houden. Niet zo gek, als je bedenkt dat mensen sociale wezens zijn en dat aanraking volgens vele onderzoeken een eerste levensbehoefte is.

    Nog veel langer bezoek op afstand houden is ontzettend moeilijk

    Net als de meeste mensen in mijn omgeving, heb ik tot nu toe nog helemaal geen bezoek thuis ontvangen. Maar hoe lang houden we dat nog vol? Ik zie veel wat dat steeds moeilijker maakt:

    * We missen het menselijk contact en de aanraking.
    * Het duurt steeds langer en het einde is nog niet in zicht: steeds meer mensen
       voelen een gebrek aan perspectief.
    * De afgelopen weken was het mooi weer en lukte het om buiten af te spreken.
       Maar wat als het een tijdje onophoudelijk regent?
    * En één of twee verjaardagen of feestdagen niet vieren, o.k. Maar bij de
       vierde of vijfde ga je misschien toch anders denken.

    En dat is nog niet alles. In ons onderzoek zien we dat de verwachting het niet vol te zullen houden sterk wordt beïnvloed door een combinatie van onbewuste factoren: emoties, normen en waarden, gewoontes en vuistregels. ‘Het voelt een beetje raar om afstand te houden van mensen die goed kent’ en ‘als je afstand van elkaar houdt, kan het niet gezellig zijn’ zijn stellingen die de gedragsintentie sterk beïnvloeden.

    Dus hoe zorgen we er nou voor dat we - zolang dat door de experts noodzakelijk wordt geacht - ons tóch aan de anderhalvemetermaatregel blijven houden? Ook thuis, in contact met naasten die je het liefst even zou willen vasthouden?

    Gedrag in de thuissituatie beïnvloeden: een goed begin of not done?

    Het lijkt me in principe verstandig om allereerst te kijken naar het volhouden van de anderhalve  metermaatregel bij het ontvangen van mensen thuis. Hoe kunnen we dit gedrag positief (blijven) beïnvloeden? Zeker aangezien men met die situatie de grootste moeite heeft.

    Bovendien verwacht ik dat als men thuis het juiste gedrag vertoont, dit elders ook sneller gebeurt. Tegelijk is dit een grote uitdaging, want je thuissituatie is privé en nou juist de plek waar je toch zeker zelf bepaalt wat je doet?

    Een paar ‘vriendelijke prikkels’

    Gezien het belang van de zaak, lijken enkele vriendelijke prikkels, laten we het uitnodigingen tot gewenst gedrag noemen, de moeite wel waard:

    1. Geanticipeerde spijt
    Als je kijkt naar de groep mensen die sterk ‘committed’ is aan het volhouden van de anderhalve meter afstand, valt op dat met name angst voor de eigen gezondheid deze mensen sterk beïnvloedt om dit te doen. En laat gezegd zijn dat dit zeker niet alleen de ouderen onder ons zijn. De risico’s van corona en het loslaten van de maatregelen moet dus benoemd blijven worden. Mensen zijn immers van nature risicomijdend. Speel in communicatie in op de ‘geanticipeerde spijt’, de spijt die men zal voelen als men toch erg ziek wordt, als een naaste besmet blijkt, of als versoepelingen van de regels weer teruggedraaid moeten worden.

    2. Concreet en zo eenvoudig mogelijk
    Laten we daarnaast inspelen op de grote invloed van gewoontes en vuistregels. Het veranderen van gewoontes is ontzettend moeilijk, maar met hulpmiddelen als belijning en apps wordt dat wel gemakkelijker gemaakt. Maak deze hulpmiddelen zo eenvoudig en concreet mogelijk: geef duidelijke voorbeelden van wat men thuis kan doen, en gebruik daarbij de ‘als-dan’ vorm: Als ik bezoek krijg, dan zitten zij altijd aan die kant van de kamer. Als ik mijn ouders op bezoek krijg, dan verdelen we de tafel in onze helft en hun helft.

    3. Zichtbaarheid van het nieuwe
    Het is ook belangrijk dat ‘het nieuwe normaal’ (de nieuwe gewoonte) zichtbaar wordt. En misschien kunnen we het ook maar beter zo leuk en aantrekkelijk mogelijk maken. Het lastige is dat je (juist nu) niet kunt zien wat er in andermans huis gebeurt. Maar door mensen aan te moedigen via social media hun thuissituatie wél te delen, wordt het nieuwe normaal sneller de norm.

    Een vriendelijke, respectvolle benadering is daarbij wel heel belangrijk. Het gaat hier immers niet om één en al gezelligheid, maar om een serieuze zaak waar veel mensen het terecht heel moeilijk mee hebben. Aan de andere kant: in het verleden was er toch ook de best wel grappige ‘ice bucket challenge’ die tegelijkertijd een heel serieuze boodschap in zich droeg over de ernstige ziekte ALS?

    Daarom wil ik een nieuwe challenge voorstellen. Wie heeft de meest creatieve manier om het nieuwe normaal zo dicht mogelijk in de buurt (maar dan wel op afstand!) van het oude normaal te brengen? De ‘close to normal challenge’. Dit zorgt er ook nog eens voor dat mensen letterlijk uitspreken dat ze afstand houden normaal vinden, en dat kan weer goed helpen bij het bijstellen van de sociale norm en hun eigen geloof in die norm.

    Petra-Kramer-(1).jpg

    Petra Kramer
    Client Director Behaviour Change and Healthcare
    m 06 342 14 860 
    Petra.Kramer@kantar.com